بنى اسرائيل نمىگفتند : وَ إِنَّا إِنْ شاءَ اللَّهُ لَمُهْتَدُونَ و إِنْ شاءَ اللَّهُ را مطرح نمىساختند ، هرگز آن گاو پيدا نمىشد . [ سپس مىگويد : ] شافعيه به اين آيه احتجاج كرده‌اند كه همهء حوادث به ارادهء حقّ تعالى است . مرحوم شعرانى : اين مسأله را اتّحاد طلب و اراده گويند كه شيعه آن را اثبات كنند و اشاعره نفى . پس كفر و فسق به ارادهء خود مردم است نه به ارادهء حقّ و ارادهء حقّ به همين است كه خواست مردم آزاد باشند و اگر خدا مردم را به ارادهء تكوينى مجبور به كفر كند و به ارادهء تشريعى نهى كند ، ظلم لازم مىآيد . و اين‌كه گفتند : « اگر خداى خواهد ما هدايت شويم و اگر نخواهد نشويم ، » مراد آن نيست كه انسان را مجبور كند . « 1 » قالُوا الْآنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ . « 2 » مؤلف : « قالوا الآن » فيه وجوه . . . و لا ينبغي أن يقرأ إلّا بما وردت به رواية صحيحة . علّامه شعرانى : يعنى بالصحيحة معناها اللغوي ، أي ما يعلم يقينا أنّها قراءة من يجوز متابعته في القراءة إن أخذنا من فيه بلا واسطة و لا يمكن حصول العلم ، إلّا بأن يتواتر القراءة ممّن كان متصدّرا للإقراء و مرجعا للنّاس في عصر الأئمّة عليه السّلام من غير نكير كالقرّاء السبعة . « 3 » وَ إِذْ قَتَلْتُمْ نَفْساً . « 4 » مرحوم شعرانى : مفسّران جديد گويند : كشتن گاو با صفات مذكوره در شريعت موسى عليه السّلام حكم كلّى است در هر قتلى كه قاتل آن معلوم نباشد ، نه واقعهء خاص ،

--> ( 1 ) . منهج الصادقين ، ج 1 ، ص 231 . ( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 71 . ( 3 ) . مجمع البيان ، ج 1 ، ص 134 . ( 4 ) . بقره ( 2 ) آيهء 72 .